Hoe belangrijk is een eerste indruk?

Een eerste indruk maken doe je maar één keer, we weten het allemaal. We zijn niet voor niets wat gespannen bij een sollicitatiegesprek, bij een eerste kennismaking met een belangrijke opdrachtgever of bij het geven van een presentatie. Meestal kunnen we ons het kloppend hart in de keel en een zwembad in de handen nog goed herinneren. 

Maar waarom is het eigenlijk zo belangrijk om een goede eerste indruk te maken? En vooral hoe vormen we zelf onze indrukken en is dit wel altijd zo objectief?

 

Hoe vormen we onze eerste indruk?

Een eerste indruk vormen gaat razendsnel. Binnen twee tot drie seconden maken we een vlotte scan van de persoon die tegenover ons staat. Dit gaat voor een deel bewust (“draagt schoenen met hoge hakken, stropdas, is hoffelijk want schuift mijn stoel aan”) en voor een deel onbewust (pupilgrootte, intonatie, houding). 

Zonder precies te weten waar we onze mening op baseren, hebben we al een vermoeden of iemand ons type is of niet. Maar dit is niet het enige; ons eigen referentiekader en stemming beïnvloeden wat we observeren.

Je kunt je vast wel voorstellen dat na een slechte nachtrust en met een flinke dreunende hoofdpijn ons oordeel over een vrolijk babbelende en stevig aanwezige sollicitant iets anders kan uitpakken.

Kort en krachtig, we hebben vlot ons oordeel klaar en categoriseren mensen in ‘no time’ in aardig/niet aardig, wel/niet mijn type, intelligent/niet intelligent of belangrijk/niet belangrijk. We hebben de tekening van de kleurplaat al gemaakt en het is nu alleen nog een kwestie van inkleuren, en dan vooral met de kleuren die ons belangrijk lijken. 

 

Lichaamstaal

93% van de eerste indruk is gebaseerd op lichaamstaal. Stem en intonatie bepalen 38% en lichaamstaal en gezichtsuitdrukking 55%. Wat we daadwerkelijk zeggen, bepaalt dus maar 7%!

Natuurlijk is het niet totaal onbelangrijk wat we te melden hebben. Als we aan een potentiële nieuwe werkgever opgeruimd vertellen hoe we de Sales totaal verkeerd hebben aangepakt bij een vorige werkgever, zal dit zeker gevolgen hebben voor het wel of niet krijgen van de baan, hoe vrolijk glimlachend en mooi gekleed we dit ook verteld hebben!

 

Beoordelingsfouten

Tijdens een eerste kennismaking beoordelen we dagelijks anderen, en eigenlijk doen we dit allemaal. Een verkoper beoordeelt zijn klanten en andersom, de HR-manager de sollicitanten voor een vacature. Hoe moeilijk het is iemand objectief te beoordelen, blijkt vooral wanneer bijvoorbeeld de HR-manager onder woorden moet gaan brengen waarom die ene juist geschikt voor de functie is en de andere niet.

Welke fouten maken we bij het beoordelen tijdens een eerste kennismaking?

Selectieve perceptie

Over het algemeen zien we de dingen die ons het meeste aanspreken en daardoor baseren we ons oordeel nogal eens op te weinig waarnemingen. 

Stereotypering

Bepaalde kenmerken van groepen mensen passen we automatisch toe op een individu uit de groep.

Eerste indruk

De observaties uit het eerste contact met een persoon worden bepalend voor ons totale oordeel.

Projectie

Eigenschappen van onszelf zien we ook in een ander zonder dat hier aanleiding voor is.

Halo-effect

Eén gunstige observatie zorg voor een goede beoordeling op alle aspecten.

Horn-effect

Eén ongunstige observatie zorg voor een slechte beoordeling op alle aspecten.

Persoonlijke fout

De beoordelaar laat de algemeen gestelde normen voor wat ze zijn en houdt vast aan zijn eigen beoordelingswijze en normen.

Positiefout

De positie van de beoordelaar bepaalt de beoordeling van een persoon.

Centrale tendentiefout

Bij het beoordelen gaan we al gauw naar het veilige midden, een negatieve beoordeling wordt al gauw wat milder en een positieve beoordeling wordt afgezwakt.

Het valt dus niet mee om een objectief oordeel over iemand of een situatie te geven. En dat terwijl in bijvoorbeeld sollicitatieprocedures nogal belangrijk is dat ook daadwerkelijk de juiste persoon op de juiste plek komt. Nog steeds kan een slechte indruk ‘dodelijk’ zijn tijdens een sollicitatiegesprek, terwijl het goed mogelijk is dat de sollicitant alle kwalificaties in huis heeft.

 

Toch wel accuraat

Aan de andere kant kunnen eerste indrukken wel degelijk kloppen. Het is niet voor niets dat we vaak afgaan op ons buikgevoel. Een kwestie van overleven eigenlijk. Stel je voor dat we iedere prikkel die ons systeem via de zintuigen binnenkomt, moeten analyseren en controleren. Al gauw zijn we volledig uitgeput. Wel is het goed ons bewust te zijn van de vertekening in onze oordelen bij zo’n eerste indruk.

 

Tips om een goede eerste indruk te maken

Wat kun we doen om een goede eerste indruk te maken, bijvoorbeeld bij een sollicitatiegesprek?

  • Van te voren bedenken welke indruk we willen maken en daar bewust van zijn bij het kennismaken;
  • Een echte, welgemeende glimlach laten zien en complimenten geven, dit werkt nog steeds erg goed;
  • Zelf ook niet meteen een oordeel vellen, iedereen een kans geven net zoals we zelf graag willen;  
  • Regelmatig oogcontact maken, geïnteresseerd zijn, oprechte aandacht tonen, goed luisteren en vragen stellen;
  • Weten dat een eerste kennismaking hard werken is en er ook werk van maken! 

Voor dit alles geldt natuurlijk wel dat overdaad ook hier schaadt.

 

Ten slotte

Het is niet te doen om alle non-verbale uitingen onder controle te houden en bovendien is het niet de bedoeling te veel te conformeren aan de wensen van de ander. Dat zou betekenen dat je je uniciteit verliest. Je bent nu eenmaal ook gewoon wie je bent en dat mag je laten zien aan de buitenwereld.